Consultatie Omgevingsregeling EPBD IV gepubliceerd: GACS, labelplicht en keuringen veranderen
Het Ministerie van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening heeft de consultatieversie van de wijziging van de Omgevingsregeling gepubliceerd ter implementatie van EPBD IV (Richtlijn 2024/1275). Deze eerste tranche bevat concrete technische eisen die per 29 mei 2026 van kracht worden. De consultatie staat open tot 20 maart 2026 en biedt de mogelijkheid om te reageren op de voorgestelde wijzigingen.
Gebouwautomatisering (GACS)
De GACS-verplichting verplicht eigenaren van utiliteitsgebouwen om een Gebouw Automatiserings- en ControleSystemen (GACS) te installeren dat het energiegebruik automatisch bewaakt, regelt en optimaliseert. De technische eisen zijn gebaseerd op NEN-EN-ISO 52120-1 en gelden voor bestaande én nieuwe gebouwen.
Voor bestaande utiliteitsbouw geldt dat alle functies uit tabel 6 van de norm minimaal niveau C moeten halen. Functie 7.4, die betrekking heeft op energie-analyse en rapportage, moet niveau B halen. Voor nieuwbouw zijn de eisen strenger: alle functies minimaal niveau B, functie 7.4 minimaal niveau A.
De regelgeving houdt rekening met situaties waarbij bepaalde eisen technisch of economisch niet haalbaar zijn. Er zijn drie concrete uitzonderingen opgenomen:
- Als bestaande zonwering alleen handmatig bedienbaar is, hoeft die niet te worden omgebouwd naar automatische bediening (functie 6).
- Als het ventilatiesysteem niet per ruimte apart regelbaar is, mag een centrale tijdklok volstaan in plaats van ruimtegestuurde ventilatie (functie 4.1).
- Als het verwarmings- of koelsysteem niet per afgiftepunt instelbaar is, hoeft dat niet alsnog te worden aangebracht (functies 1.4a en 3.4a).
Deze uitzonderingen zijn in lijn met de praktische uitgangspunten die wij al hanteren in onze GACS-quickscan.
Voor welke gebouwen geldt de verplichting en vanaf wanneer?
Grote utiliteitsgebouwen met een gecombineerd vermogen boven 290 kW vallen al per 1 januari 2026 onder de GACS-verplichting. Voor middelgrote gebouwen met een vermogen tussen 70 en 290 kW geldt 1 januari 2030 als deadline. De formele wettelijke verankering van de technische eisen treedt in werking op 29 mei 2026.
Energielabel A0
Vanaf 28 mei 2026 wordt een nieuw energielabel A0 geïntroduceerd voor emissievrije nieuwbouwgebouwen met bouwjaar 2026 of later. Dit label stelt strengere eisen dan de bestaande klasse-indeling: het primair fossiel energiegebruik moet 10% lager liggen dan de huidige BENG 2-eis, en er mogen ter plaatse geen koolstofemissies uit fossiele brandstoffen zijn. De bestaande labelklassen A tot en met G blijven tot 2030 van kracht naast het nieuwe label.
Installatiekeuringen vervallen
De periodieke keuringsplicht voor verwarmings- en airconditioningsystemen wordt per 29 mei 2026 volledig geschrapt uit de Omgevingsregeling. Gebouwen met een GACS zijn vrijgesteld van keuring. Als alternatief wordt ingezet op datagedreven monitoring via slimme meters en de zogenoemde DBO-aanpak (Duurzaam Beheer en Onderhoud).
Toegang EP-Online uitgebreid
Meer partijen krijgen toegang tot energielabelgegevens via EP-Online. Gebouweigenaren krijgen per 29 mei 2026 ook inzage in de onderliggende invoergegevens van hun eigen label. Zakelijke huurders, financierende partijen en gemeenten volgen per 1 juli 2027. Dit vergroot de transparantie over de energieprestatie van vastgoed en biedt gemeenten de mogelijkheid om gerichter te sturen op verduurzaming.
Wat betekent dit voor u?
Als eigenaar of beheerder van een utiliteitsgebouw met een vermogen vanaf 70 kW krijgt u de komende jaren te maken met de GACS-verplichting. Een tijdige analyse voorkomt dat u voor verrassingen komt te staan bij renovaties of bij het naderen van de wettelijke deadline.
Wij volgen de ontwikkelingen rondom EPBD IV actief en vertalen ze continu naar onze adviesmethodiek. Het wettelijk kader wordt de komende periode verder uitgewerkt en wij passen onze aanpak waar nodig aan, zodat u altijd kunt rekenen op een advies dat aansluit bij de meest actuele stand van zaken.
Wil je weten wat de GACS-verplichting of de overige wijzigingen voor jouw gebouw of portefeuille betekenen? Neem dan gerust contact met ons op. Wij denken graag mee over een aanpak die past bij jouw situatie.
Reageren op de consultatie kan tot 20 maart 2026 via internetconsultatie.nl.